Clusterkolven of power pumping bij lage melkproductie
Melkproductie verhogen met kolven: zo werkt clusterkolven
Wil je jouw melkproductie verhogen? clusterkolven kan helpen, maar niet iedere techniek past bij iedere moeder. Het maakt veel verschil of je baby daarnaast vaak en goed uit de borst drinkt, of dat er verspreid over de dag te weinig melk uit de borsten wordt gehaald.
Op deze pagina vind je drie verschillende manieren van clusterkolven. Welke techniek het beste past, hangt af van jouw situatie en de manier waarop je baby drinkt of jij kolft
Wat is clusterkolven of power pumping?
Clusterkolven, ook wel power pumping genoemd, wordt gebruikt om de melkproductie extra te stimuleren. De techniek bootst het clusteren van een baby na: vaker drinken of kolven, met korte pauzes ertussen .
Een baby die clustert, geeft het lichaam meerdere keren het signaal dat er meer melk nodig is. Met clusterkolven probeer je dit na te bootsen met een borstkolf.
Het doel is niet om tijdens één sessie direct zo veel mogelijk milliliters te kolven. Het gaat vooral om de extra momenten waarop de borsten worden gestimuleerd. Het is daarom normaal dat er tijdens de laatste korte kolfrondes weinig of zelfs geen melk meer komt.
Clusterkolven werkt het beste als aanvulling op regelmatig voeden of kolven verspreid over 24 uur. Het vervangt niet het vaak en goed legen van de borsten.
Wil je je melkproductie verhogen? Bekijk verschillende technieken voor clusterkolven en power pumping en lees wanneer deze wel en niet geschikt zijn.
Techniek 1: kort kolven verspreid over de dag
Bij deze techniek kolf je meerdere keren kort op een dag. Deze manier lijkt het meest op het idee van clusteren: vaak een korte prikkel geven, verspreid over de dag.
Zo werkt techniek 1
- Kolf 5 tot 10 minuten per keer. Dat kan bijvoorbeeld elke keer dat je langs de kolf loopt.
- Kolf niet langer dan 45 minuten achter elkaar.
- Stop met kolven als het je gaat irriteren.
- Probeer ongeveer 10 korte kolfsessies per dag in te lassen.
Je hoeft niet na elke korte sessie een schone kolfset te gebruiken. Je hoeft de flessen ook niet steeds tussendoor te wassen en de melk niet na elke sessie direct in de koelkast te zetten.*
Afhankelijk van de kamertemperatuur verwissel je de kolfsets elke 4 tot 6 uur. De verzamelde afgekolfde melk zet je daarna in de koelkast.
Bewaar afgekolfde melk altijd achterin en onderin de koelkast.
Techniek 2: één uur power pumping per dag
Deze techniek wordt vaak power pumping genoemd. Je kolft binnen één uur meerdere keren, met korte pauzes ertussen. Daarmee geef je de borst extra stimulatie en verwijder je vaker melk dan tijdens één gewone kolfsessie.
Deze methode kan handig zijn als extra prikkel naast je normale voedingen of kolfsessies. Zie het niet als vervanging van regelmatig voeden of kolven verspreid over de dag. Bij een lage melkproductie blijft het nodig dat de borst meerdere keren per 24 uur goed wordt geleegd.
Zo werkt techniek 2
- Kolf 10 tot 20 minuten.
- Rust 10 minuten.
- Kolf 10 minuten.
- Rust 10 minuten.
- Kolf nog een keer 10 minuten.
De hele power pump-sessie duurt ongeveer 1 uur per dag.
Op andere momenten van de dag voed of kolf je zoals je normaal ook doet.
Je hoeft niet na elke korte sessie een schone kolfset te gebruiken. Je hoeft de flessen ook niet steeds tussendoor te wassen en de melk niet na elke sessie direct in de koelkast te zetten.*
Afhankelijk van de kamertemperatuur verwissel je de kolfsets elke 4 tot 6 uur. De verzamelde afgekolfde melk zet je daarna in de koelkast.
Bewaar afgekolfde melk altijd achterin en onderin de koelkast.
Techniek 3: korte sessies binnen 3 uur
Bij deze techniek kolf je in een tijdsblok van 3 uur meerdere keren kort. Je probeert steeds een toeschietreflex op te wekken en stopt zodra de melkstroom afneemt.
Zo werkt techniek 3
Kolf binnen 3 uur elke 20 tot 30 minuten een paar minuten.
Wek een toeschietreflex op.
Stop met kolven zodra de melkstroom afneemt.
Herhaal deze clusterkolfsessie elke dag, totdat de melkproductie toeneemt.
Welke clusterkolftechniek kun je gebruiken om de melkproductie te verhogen?
Er zijn verschillende manieren om te clusterkolven. De ene techniek kan beter bij je passen dan de andere.
Heb je een baby die vaak en goed aan de borst drinkt? Dan kan één langer clusterblok per dag een praktische extra stimulatie zijn.
Drinkt je baby niet goed uit de borst of ben je volledig afhankelijk van een kolf? Dan kan het beter zijn om extra korte kolfsessies over de dag te verdelen. Zo voorkom je dat alle extra stimulatie binnen één uur plaatsvindt en er daarna weer lange pauzes volgen.
Bekijk daarom eerst jouw gewone voedingen en kolfsessies voordat je een techniek kiest. De drie technieken hieronder kunnen allemaal bruikbaar zijn, maar niet allemaal in dezelfde situatie.
Welke borstkolf kun je gebruiken om te powerkolven?
Gebruik bij voorkeur een dubbelzijdige elektrische borstkolf. Hiermee kun je beide borsten tegelijk stimuleren en kost een kolfsessie minder tijd.
Je kunt ook één borst kolven terwijl je baby aan de andere borst drinkt. Door het drinken van je baby wordt vaak makkelijker een toeschietreflex opgewekt. Hierdoor kan de melk aan de gekolfde kant beter gaan stromen.
Je hebt geen speciale borstkolf nodig om te kunnen clusterkolven. Je kunt gewoon je eigen elektrische borstkolf en een timer gebruiken.
Er bestaan ook kolven met een speciaal powerpumpprogramma, zoals de Ardo Alyssa en de Horigen Elody. Deze kolven wisselen het kolven en de pauzes automatisch af. Dat is makkelijk, maar zo’n programma is niet noodzakelijk om te kunnen clusterkolven.
Kun je clusterkolven met een handsfree kolf?
Steeds meer moeders gebruiken een handsfree borstkolf. Dit kan handig zijn wanneer je verspreid over de dag een paar extra korte kolfsessies wilt toevoegen.
Je hoeft dan niet iedere keer met flessen en slangen stil te gaan zitten. Daardoor kan het makkelijker zijn om de extra stimulatie in je dag te passen.
Een handsfree kolf is alleen geschikt als deze goed past en voldoende melk uit de borst haalt. De cup mag niet te strak in je bh zitten en de borst niet afknellen. Controleer ook of je tepel tijdens het bewegen goed in het midden blijft.
Voelen je borsten na het kolven zachter aan en zie je de melk goed stromen? Dan kun je de handsfree kolf prima gebruiken.
Blijven je borsten vol aanvoelen of kolf je met de handsfree kolf duidelijk minder melk? Dan kan een gewone dubbelzijdige kolf met losse borstschilden beter werken. Daarmee kun je de borstschilden vaak nauwkeuriger plaatsen en makkelijker borstcompressie toepassen.
Stilzitten tijdens het kolven heeft dus ook voordelen. Je kunt beter letten op de melkstroom, de plaatsing van de schilden en het opwekken van een nieuwe toeschietreflex.
Moet je de kolfset na iedere korte ronde schoonmaken?
Te weinig moedermelk wanneer je kolft?
Als je weinig melk kolft, is het goed om eerst naar de basis te kijken. Meer kolven helpt vooral als de borst ook goed geleegd wordt.
Controleer eerst de basis
Passen jouw borstschilden goed, zodat je effectief kunt kolven?
Voelen je borsten na een kolfsessie nog vol aan?
Maakt de kolf voldoende vacuüm?
Wordt je tepel goed gestimuleerd?
Komt de melkstroom goed op gang?
Je kunt je melkproductie beter ondersteunen door na het elektrisch kolven nog kort met de hand na te kolven. Zo verwijder je vaak net wat meer melk uit de borst.
Melkproductie verhogen: wat is de basis?
Melkproductie werkt voor een groot deel via vraag en aanbod. Hoe vaker en effectiever melk uit de borst wordt gehaald, hoe duidelijker het signaal aan je lichaam is dat er nieuwe melk nodig is.
Prolactine, domperidon en melkproductie
Prolactine is het hormoon dat de melkaanmaak stimuleert. Tijdens voeden of kolven stijgt de prolactinespiegel. Een piek in prolactine helpt het lichaam om melk aan te maken voor een volgende voeding. Toch betekent een hogere prolactinespiegel niet automatisch dat je meer melk kolft. Zeker bij een melkproductie die al langer op gang is, wordt de hoeveelheid melk niet alleen bepaald door prolactine. De borst moet ook vaak genoeg en goed genoeg geleegd worden.
Domperidon kan de prolactinespiegel verhogen. Daardoor kan het bij sommige moeders de melkproductie ondersteunen. Dat werkt vooral wanneer de borsten goed leeg gemaakt worden. Als de baby niet effectief drinkt, het borstschild niet goed past of de kolf niet goed werkt, zal domperidon meestal niet genoeg oplossen.
Domperidon is via de huisarts verkrijgbaar op recept. Lees meer informatie over Domperidon via Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen.
Melkproductie stimuleren met kruiden
Lisa Marasco ibclc en Diana West ibclc noemen verschillende kruiden die gebruikt worden bij een lage melkproductie. Vooral fenegriek en galega zijn volgens Marasco interessant wanneer insulineresistentie, PCOS of zwangerschapsdiabetes mogelijk een rol speelt. Insuline is namelijk nodig voor de ontwikkeling van het melkklierweefsel en voor het maken van melk. Bij insulineresistentie is er meestal wel insuline aanwezig, maar reageren de cellen er minder goed op. Fenegriek en galega hebben eigenschappen die mogelijk invloed hebben op de bloedsuikerregulatie en de gevoeligheid voor insuline.
Gezegende distel wordt traditioneel vaak samen met fenegriek gebruikt om de melkproductie te ondersteunen, maar Marasco noemt dit kruid niet specifiek bij insulineresistentie. Hoe gezegende distel zou werken, is niet bekend. Er wordt soms gedacht dat het de doorbloeding van de borsten of de afgifte van prolactine stimuleert, maar dit is niet bewezen. Er zijn ook geen goede klinische onderzoeken die aantonen dat gezegende distel de melkproductie verhoogt. Sommige moeders ervaren wel enig effect.
Bij verse kruiden is het lastig om de werkzame stoffen en de sterkte goed te bepalen.
Borstvoedingsthee kan prettig zijn om te drinken. Houd er wel rekening mee dat je vaak veel thee moet drinken om voldoende werkzame stoffen binnen te krijgen. Capsules met kruiden zijn meestal makkelijker precies te doseren.
Let op: middelen die de melkproductie verhogen werken niet goed als de borst niet goed geleegd wordt. Een goed drinkende baby of een goed werkende kolf blijft de basis.
Raadpleeg bij twijfel je lactatiekundige IBCLC.
Menstruatie en ovulatie
Sommige moeders merken dat hun melkproductie daalt vanaf de ovulatie, dus rond het midden van de cyclus, tot de eerste of tweede dag van de menstruatie.
In deze periode kan het calciumgehalte in het bloed geleidelijk afnemen. Bij sommige vrouwen lijkt deze daling samen te hangen met een lagere melkproductie. Calcium- en magnesiumsupplementen kunnen dan helpen om een daling van de melkproductie te beperken.
Calcium en magnesium
De aanbevolen dosering ligt meestal tussen 500 mg calcium met 250 mg magnesium en 1500 mg calcium met 750 mg magnesium. De hogere dosering werkt vaak beter.
Gebruik bij voorkeur een combinatie van calcium en magnesium, of calcium, magnesium en zink. Calcium wordt beter opgenomen in combinatie met magnesium en zink.
De hoeveelheid supplementen die je nodig hebt, hangt ook af van je voeding. Wie veel dierlijke eiwitten eet, heeft vaak meer calcium en magnesium nodig. Ben je vegetariër of veganist, dan kan een lagere dosering al voldoende zijn. Neem je meer dan 500 mg calcium per dag? Verdeel de dosis dan over de dag. Calcium wordt het beste opgenomen in porties van ongeveer 500 mg per keer.
Start met het supplement rond de ovulatie en ga door tot en met de eerste dagen van de menstruatie.
Is je cyclus onregelmatig? Dan kun je 14 dagen na de eerste dag van je laatste menstruatie beginnen met calcium en magnesium. Je kunt er ook voor kiezen om het supplement dagelijks te gebruiken.
Meer informatie: kellymom.com/bf/can-i-breastfeed/herbs/natural-treatments/
Zwanger?
Al vroeg in een nieuwe zwangerschap kan je merken dat de melkproductie afneemt. Dit komt door de stijging van zwangerschapshormonen, vooral progesteron en oestrogeen, die later in de zwangerschap voornamelijk door de placenta worden aangemaakt. Deze hormonen bereiden de borsten voor op de nieuwe baby, maar remmen tegelijkertijd de aanmaak van rijpe moedermelk. De melk verandert geleidelijk richting colostrum. Daardoor kan niet alleen de hoeveelheid afnemen, maar kunnen ook de smaak en de kracht van de melkstroom veranderen.
Kun je de melkproductie tijdens een zwangerschap verhogen?
Tijdens een zwangerschap bereidt je lichaam zich voor op een nieuwe baby. Door zwangerschapshormonen is het vaak lastig om de melkproductie te verhogen.
Vaker voeden kan soms helpen. Toch lukt dit niet voor iedere moeder. Tepels kunnen tijdens de zwangerschap pijnlijk of gevoelig zijn, waardoor vaker voeden juist moeilijk wordt.
Uit de zuivelindustrie weten we dat een droge periode aan het einde van de zwangerschap kan helpen om de melkproductie na de geboorte te maximaliseren. Koeien die in de late zwangerschap nog een hoge melkproductie hebben, maken na de geboorte van het nieuwe kalf vaak minder melk aan.
Dat roept de vraag op of het stimuleren en verhogen van de melkproductie tijdens een zwangerschap invloed kan hebben op de melkproductie voor de komende baby.
Deze vraag is niet uitgebreid onderzocht. Dr. Peter Hartmann wijst er wel op dat bezorgde zwangere moeders in het derde trimester hun huidige kind aan één borst kunnen voeden. De andere borst kan dan zuiver colostrum gaan produceren.
Dat kan een tussenoplossing zijn: het oudere kind blijft aan de borst drinken, terwijl je tegelijk de melkproductie na de bevalling probeert te beschermen.
Bron: Making More Milk, personal communication Hartmann and Marasco, Dec. 19, 2004.
Is één uur powerkolven per dag genoeg?
Eén uur powerpumpen per dag kan een goede extra prikkel zijn, maar het kan de rest van de dag niet compenseren. Als je baby vaak en effectief drinkt, komt zo’n sessie bovenop de gewone stimulatie. Drinkt je baby niet goed, slaat je baby voedingen over, krijgt je baby bijvoeding zonder dat je kolft, of kolf je zelf te weinig verspreid over de dag? Dan is één powerpumpsessie meestal niet genoeg. Bij iedere voeding of kolfsessie stijgt de hoeveelheid prolactine in je bloed, met de hoogste stijging ongeveer 30 minuten na het begin van de voeding. Dat ondersteunt de melkproductie, maar alleen als er ook vaak genoeg melk uit de borsten wordt gehaald. Kijk daarom naar alle voedingen en kolfsessies samen, verspreid over 24 uur.
Contact met Moedermelk Netwerk
Kom je er niet helemaal uit? We denken graag met je mee.
Heb je een vraag over borstvoeding, kolven, donormelk, een borstkolf of losse kolfonderdelen? Neem gerust contact met ons op. We luisteren naar je situatie, denken praktisch met je mee en helpen je op weg naar de juiste informatie, afspraak of oplossing.
Je kunt bij ons terecht voor vragen over:
Borstvoedingsconsult
Loop je vast met borstvoeding, aanleggen, pijnklachten, onrust aan de borst of twijfel over de melkproductie? Dan kijken we graag met je mee. Soms is een korte vraag voldoende. In andere situaties kan een borstvoedingsconsult meer duidelijkheid geven.
Kolfconsult
Kolven hoort comfortabel en effectief te zijn. Toch lukt dat niet altijd vanzelf. Een borstschild kan niet goed passen, de kolf kan niet goed aansluiten of de melkstroom komt lastig op gang. Tijdens een kolfconsult kijken we naar jouw situatie, de pasvorm en welke kolf of onderdelen beter kunnen passen.
Vragen over borstkolven en onderdelen
Heb je een vraag over een borstkolf, borstschild, ventiel, membraan, slang, cup of ander onderdeel? Stuur ons gerust een bericht. We helpen je graag beoordelen welk onderdeel je nodig hebt, of een probleem mogelijk door slijtage, pasvorm of gebruik komt.
Donormelk
Wil je moedermelk doneren of ben je op zoek naar informatie over donormelk? Ook dan kun je contact met ons opnemen. We wijzen je de juiste route en geven aan welke informatie of stappen nodig zijn.
Stuur ons je vraag
Omschrijf kort waar je tegenaan loopt. Vermeld bij vragen over een borstkolf of onderdeel liefst ook het merk, het model en eventueel een foto of filmpje. Dan kunnen we beter met je meekijken.